Over verschillende keuzen en gedeelde waarden

Buitenlandpolitiek heet de achilleshiel van de linkse samenleving te zijn. Wie de verwijten over en weer soms hoort, van een SP die zich het liefste achter de dijken zou verstoppen; van een PvdA, die als het erop aankomt, het eigen verstand uitschakelt en slaafs achter de Verenigde Staten aanloopt en het neoliberale Europese integratieproject steunt dat veel voor het internationale bedrijfsleven doet en niets voor haar burgers en van een GroenLinks dat van haar eigen -deels pacifistische- wortels vervreemd is geraakt en met open ogen in het opzetje van Rutte en de NAVO is getrapt en doelbewust bijdraagt aan de verlenging van de oorlog in Afghanistan, kan bijna niet anders dan geloven dat de tegenstellingen op dit terrein welhaast onoverbrugbaar zijn.

En toegegeven, ook bij het lezen van de buitenlandresolutie springen de nodige verschillen in het oog. Het welhaast heilig verklaren van de huidige Europese monetaire unie is volgens mij niet alleen onpraktisch (je moet niet zoveel zaken in het leven heilig verklaren), maar staat volgens mij ook op gespannen voet met belangrijke sociaal-democratische waarden, zoals Ben Crum in zijn bijdrage terecht bepleit. En over de nieuwe VN-doctrine, de zogenaamde Responsibility to Protect (R2P) wordt wel in erg positieve bewoordingen gesproken. Somalië, Kosovo en Afghanistan, het zijn voorbeelden van wat de filosoof Hans Achterhuis de politiek van de goede bedoelingen heeft genoemd. Idealisme dat niet door de zeef van de realiteit is gegaan en daarom meer ongewenst kwaad opleverde dan goeds. En ook in Libië is de effectiviteit van het optreden van de NAVO in het kader van de R2P op zijn minst dubieus. Het bondgenootschap functioneerde als luchtmacht voor de rebellen, zelfs toen het regime van Khadaffi niet of nauwelijks meer een bedreiging vormde voor haar eigen bevolking. De interventie maakte onderhandelingen tussen Khadaffi-aanhangers en de rebellen onmogelijk en heeft daarmee misschien onbedoeld het conflict verdiept en verlengd. Bovendien heeft het groteske ingrijpen van de NAVO er toe geleid dat Rusland en China wantrouwend zijn om nieuwe resoluties en sancties, zoals bijvoorbeeld tegen Syrië, te steunen.

En toch is de resolutie een plezier om te lezen. Dat komt vooral door de waarden die de resolutie als leidraad neemt en waarin volgens mij zowel socialisten als sociaal-democraten zich goed moeten kunnen vinden. Het vertrekpunt dat het huidige kapitalisme niet kan zorgen voor een sociale en duurzame toekomst zoals wij die wensen, is een belangrijk gedeeld uitgangspunt. De financiële crisis en het failliet van het neoliberalisme dwingen tot een fundamentele heroriëntatie op hoe wij de samenleving, nationaal en internationaal, zouden moeten willen inrichten. Dat hierin niet het kapitaal maar de mensen centraal horen te staan, is een gezond vertrekpunt. Het bindt de linkse partijen in ieder geval meer aan elkaar dan aan de kille realpolitik van vrijhandel-promotende liberalen en christendemocraten. Gecombineerd met de centrale noties van internationale solidariteit en de grondwettelijke verplichting om de internationale rechtsorde te bevorderen, biedt deze constatering genoeg aanknopingspunten voor een gemeenschappelijk kompas dat bijdraagt tot een realistische politiek voor een betere wereld. En zonder de verschillen onder tafel te willen schuiven: wil de linkse samenwerking kans van slagen hebben, zouden de gemeenschappelijke waarden onder het buitenlandbeleid wel eens wat meer benadrukt moeten worden.