Bevlogen, internationaal, ambitieus

Bevlogen, internationaal, ambitieus

De volgende drie aspecten missen mijns inziens in het gedeelte over ontwikkelingssamenwerking in de Conceptversie Resolutie Buitenland: de bevlogenheid voor ontwikkelingssamenwerking, verdere internationale samenwerking, het ondersteunen van ambities van mensen, alle mensen, elk mens in de wereld. Daarnaast vind ik de opmerking dat ‘de PvdA zijn huidige koers op ontwikkelingssamenwerkingbeleid fundamenteel moet wijzigen’ niet consistent en te weinig uitgewerkt. Graag stel ik hieronder de drie aspecten aan de orde die ik opgenomen zou willen zien worden in de resolutie en stel ik daarnaast een aantal thema’s voor die de koerswijziging van de PvdA op het gebied van het OS-beleid zouden kunnen aanvullen.

Ten eerste, de PvdA moet als geen ander staan voor ontwikkelingssamenwerking. De PvdA moet uitdragen dat ze als partij solidair is met niet alleen onszelf, maar dat ieder mens recht heeft op een goed en rechtvaardig bestaan. Die bevlogenheid ontbreekt in de paragraaf over ontwikkelingssamenwerking. Het stelt de fundamentele koerswijziging van de PvdA vast, maar benadrukt niet dat de PvdA in principe altijd pal achter internationale ontwikkelingssamenwerking zal staan en op blijft komen voor gelijke rechten en kansen van iedere burger in de wereld.

Ten tweede, een bredere, meer holistische visie op ontwikkelingssamenwerking mist in de paragraaf over ontwikkelingssamenwerking. Verdere internationale samenwerking betekent dat Nederland niet alleen staat in het uitdragen van OS-beleid. Nee, Nederland doet dit samen in de Europese Unie en in internationale fora. Nederland speelt een zeer belangrijke rol in de Europese en internationale context als het gaat om ontwikkelingssamenwerking. Juist in het ontwikkelen van beleid van ontwikkelingssamenwerking is het essentieel dat je samenwerkt. Dit doet Nederland op Europees en ook op een breder internationaal niveau. Maar in deze paragraaf is het niet helder hoe de PvdA hier precies in staat. De PvdA zou de absolute noodzaak voor samenwerking in de EU, het streven naar goede coördinatie en gecoördineerde financiering voor ontwikkelingssamenwerking moeten onderstrepen.

Het is nodig vast te stellen welke visie de PvdA heeft op het uitvoeren van gecoördineerde hulp vanuit de EU. Staatssecretaris Ben Knapen voert de Europese agenda Division of Labour op zo’n manier uit, dat vooral Nederland en het Nederlandse bedrijfsleven hiervan profiteren in plaats van de partnerlanden (1). En hoe denkt de PvdA over het huidige voorstel vanuit Europa over het uitbreiden van budgetsteun aan arme landen, dat ondersteund wordt door de EU lidstaten, maar niet door de Nederlandse regering?

Het is essentieel om als PvdA na te denken over de toekomst van de financiering van OS-beleid, in Nederland en ook daarbuiten, in de rest van Europa. Budgetsteun vormt daar een onderdeel van (2). Budgetsteun is in sommige landen zeer effectief gebleken: verbetering van de mensenrechten en democratie, verbeterd onderwijs, betere gezondheidszorg en een betere dialoog tussen het ontvangende land en het donorland. In andere landen is gebleken dat de resultaten van budgetsteun juist corruptie in de hand werken. Voormalig minister Koenders stelde voorop dat het ontvangen van budgetsteun vooral gestoeld moet zijn op het leveren van goede prestaties, Budgetsteun is geen blanco cheque. Het standpunt van Bert Koenders over de financiering van hulp zou verder moeten worden uitgewerkt en uitgedragen.

Ten derde heeft de PvdA de taak om de ambities van mensen te ondersteunen. Dat betekent dat OS-beleid er op gericht moet zijn initiatieven van mensen te ondersteunen, dat we open minded zijn als het gaat om het verbeteren van het sociaal welzijn van elke burger in de wereld. Nieuw OS-beleid heeft de taak te zorgen dat mensen toegang hebben tot financiële middelen (leningen en spaartegoeden), dat democratie een mensenrecht is, dat jongeren kunnen meegaan in de wereld van sociale media, ook in arme landen, dat gezondheidssystemen structureel worden verbeterd, dat persvrijheid een essentieel en fundamenteel onderdeel is in OS-beleid, dat duurzaamheid en mensenrechten niet alleen via OS-beleid worden ondersteund, maar ook in handelsbeleid en financieel-economisch beleid.

Als niet alleen de usual suspects van ontwikkelingssamenwerking, zoals regeringen, NGO’s, vakbonden, maatschappelijke organisaties en internationale organisaties, maar ook bedrijven en multinationals bereid zijn om samen te werken, is er veel meer mogelijk om het welzijn van iedereen te verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan het verbeteren van mensenrechten en het uitbannen van kinderarbeid. De PvdA heeft als taak politieke doeleinden te verbinden met niet slechts politieke actoren, maar ook met maatschappelijke organisaties en bedrijven, ook of misschien juist als het gaat om ontwikkelingssamenwerking.

Verder staat in de conceptversie Resolutie Buitenland dat de PvdA fundamenteel van koers moet wijzigen als het gaat om OS-beleid. Tegelijkertijd staat er dat de PvdA zijn koers al heeft gewijzigd tijdens de afgelopen kabinetsperiode en dat de agenda van de beleidscoherentie verder uitgewerkt moet worden. Ik ben het zeker eens met deze twee punten, maar het stelt niet de fundamenteel andere koers van het nieuwe PvdA OS-beleid voor.

Het wegnemen van structurele belemmeringen voor een rechtvaardige ontwikkeling van de armen en gemarginaliseerden is de nieuwe koers die wordt voorgesteld. Graag zou ik dit wat willen concretiseren, want deze formulering dekt niet geheel de fundamentele andere koers die ik me voorstel. Vooropgesteld, de PvdA heeft altijd zich altijd al ten doel gesteld op te komen voor de (aller)armsten, de jongeren en vrouwen en hun bestaan rechtvaardiger, eerlijker en op structurele wijze te verbeteren. Ik denk dat we niet over structurele belemmeringen moeten spreken, maar op een duidelijkere manier een aantal thema’s moeten benoemen, zoals globalisering en de effecten van globalisering, de nexus stabiliteit vs. De democratie en een herdefiniëring van internationale solidariteit.

Dit thema betreft de globalisering en de effecten van globalisering. De globalisering en de effecten daarvan komen in arme landen nog harder aan dan in Nederland. Die globalisering en bijbehorende effecten hebben hun weerslag op democratiseringsprocessen, economische groei, financiële markten, voedselzekerheid, mensenrechten, bestaanszekerheid, klimaatbeleid, grondstoffenbeleid, migratiestromen en persvrijheid. Het feit dat onze huidige wereld zo sterk verweven is, maakt dat bijvoorbeeld het grondstoffenbeleid van China niet alleen effect heeft op Afrikaanse landen, maar ook haar invloed laat gelden op de Verenigde Staten en Europa. Daarnaast is in veel Afrikaanse landen, ondanks de financieel-economische crisis, de economie gegroeid, maar tegelijkertijd is het percentage van arme mensen onder de armoedegrens gestegen. Dat betekent dus dat de kloof tussen arm en rijk en daarmee de ongelijkheid enorm gestegen is. Nieuw OS-beleid moet er op geënt zijn deze effecten te integreren in het beleid op een manier die ervoor zorgt dat arme landen deze kloof kunnen overbruggen en mee kunnen komen in de ontwikkelingen van vandaag de dag.

Het debat tussen stabiliteit en democratie kan, als de PvdA kijkt naar de gebeurtenissen in Noord-Afrika, niet níet gevoerd worden. Zo’n 30 a 40 jaar geleden is er gekozen voor stabiliteit boven democratische ontwikkeling in Egypte, Tunesië, Libië, etc., met als argument dat de situatie zo stabiel zou blijven en dat dat niet alleen goed was voor die landen, maar ook voor ons. Het besluit om dictators aan de macht te houden, leek ons beter dan solidair te zijn met de bevolking. Nu krijgt de EU de rekening voor haar eigen beleid; jarenlang heeft ze dictators in het zadel gehouden en gelden aan deze landen toegekend in plaats van te werken aan democratische ontwikkeling. Dit zijn de nexus stabiliteit en democratie: hoe moet je die benaderen? En welke lessen trekken we hieruit?

Internationale Solidariteit moet geherdefinieerd worden als we kijken naar de enorme economische groei in Afrika. Wat betekent internationale solidariteit anno 2011? Kan Europa een grotere internationale solidariteit realiseren? Hoe geef je internationale solidariteit anno nu vorm in het buitenlands en ontwikkelingsbeleid? Het zou interessant zijn om over deze thema’s verder te discussiëren en het zou het de PvdA goed doen om in deze thema’s duidelijke beleidskeuzes te maken.

Noten

(1) Het EU beleid Division of Labour is naar aanleiding van de Paris Agenda for Aid Effectiveness in 2008 opgesteld om EU-beleid en beleid uit de lidstaten beter op elkaar af te stemmen over de vraag waar ze hulp verlenen en op welke thema’s ze actief zijn, om zodoende de effectiviteit van de hulp te verbeteren.

(2) Budgetsteun is het overdragen van financiële middelen aan het ontvangende land ter ondersteuning van haar beleid. Dit betekent voor het ontvangende land dat het veel meer autonomie heeft over deze financiële middelen, de capaciteit van de instituties ter plaatse versterkt en het land op haar eigen manier de armoede kan bestrijden.