Actief beleid

Actief beleid

‘What moves us (…) is not the realization that the world falls short of being completely just – which few of us expect – but that there are clearly remediable injustices around us which we want to eliminate.’ (1)

Inleiding
Allereerst een woord van dank aan de Commissie Schrijver en het partijbestuur dat het initiatief heeft genomen voor deze resolutie. De concepttekst bestaat uit een buitenlandvisie die stevig verankerd is in de sociaal-democratische traditie. Als oud-Europarlementariër verheug ik mij erin dat ook de Europa-paragraaf stevig is aangezet. Ik ben gevraagd als voorzitter van de Evert Vermeer Stichting commentaar te geven op de paragraaf over ontwikkelingssamenwerking.

Dit commentaar richt zich allereerst op het ontbreken van de Millenniumdoelstellingen, vervolgens op het belang van de vermelding van het percentage van het Bruto Nationaal Product dat besteed wordt aan ontwikkelingssamenwerking en tot slot op het belang van investeren in een internationale rechtsorde door middel van ontwikkelingssamenwerking.

Millenniumdoelstellingen
In de nieuwe wereldorde, die uitgebreid aan de orde komt in de resolutie, is het van groot belang dat we als Nederland actief een plek voor onszelf creëren. Voorop staat dat we niet wachten op wat anderen doen, maar dat we er zelf proactief deel van uitmaken. Met dat proactieve beleid, hier toegespitst op ontwikkelingssamenwerking, moeten we verder gaan dan alleen inzetten op economische ontwikkeling. Wanneer we slechts deelnemen aan de economische kant van ontwikkeling dan zien we over het hoofd dat ook bijvoorbeeld goed onderwijs en goede gezondheidszorg onmisbaar is voor de ontwikkeling van landen in hun geheel. Dit inzicht ontbreekt momenteel in de conceptresolutie.

In 2000 heeft Nederland de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties mede ondertekend. Daarmee heeft ons land zich verbonden aan het realiseren van acht concrete doelstellingen op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, armoede, leefmilieu, vrouwenemancipatie en handel. Deze doelstellingen zijn nog altijd relevant in het denken en werken aan internationale solidariteit en worden onterecht niet genoemd in de resolutie.

Economische ontwikkeling of handel is inderdaad één van de Millenniumdoelstellingen. In de concepttekst lijkt economische ontwikkeling echter verworden tot een hoofddoel. Uit de tekst komt duidelijk een behoefte naar voren deel te nemen en actief te werken aan ontwikkelingsbeleid. Dat is een terecht streven, maar we moeten ons realiseren dat de private sector goed is in private dingen en de publieke sector is goed in publieke dingen. Daarom is het van belang dat er niet gekozen wordt tussen de twee. Beiden zijn nodig en hebben elkaar nodig.

Waar geen onderwijs is, kan een ondernemer niet werken. Waar een ondernemer werkt, hebben mensen met een opleiding kans op een baan. Die twee gaan samen. Je kunt niet de een door de ander vervangen en zeggen: laten we de steun aan onderwijs halveren, zoals het huidige kabinet doet. De PvdA moet oppassen niet mee te gaan in het sentiment alles op economische ontwikkeling in te zetten. Juist nu is gebleken dat Nederlandse ontwikkelingssamenwerking succesvol is op onderwijsgebied en gezondheidszorg, moeten we daarin blijven investeren.

De conceptresolutie stipt deze punten wel aan met de termen ‘menselijke ontwikkelingen’, ‘menselijk welzijn’, maar blijft bij de uitwerking ervan hangen in de nadruk op economische ontwikkeling. We zijn nu halverwege in het realiseren van de Millenniumdoelstellingen en hebben aantoonbaar successen geboekt, bijvoorbeeld op het terrein van basisonderwijs en basisgezondheidszorg. Daar waar we succes hebben, gaan we nu toch zeker niet de stekker uittrekken?

Van 0,7% naar 0,8% van het BNP
Wanneer wij als sociaaldemocraten duurzame sociale ontwikkeling nastreven in de wereld, en dus ook in ontwikkelingslanden, dan zouden we ook in onze resolutie concrete cijfers moeten noemen. Internationaal is afgesproken dat overheden 0,7% van hun Bruto Nationaal Product (BNP) besteden aan ontwikkelingssamenwerking. Nederland, met zijn sterke traditie van ontwikkelingssamenwerking zat daar altijd boven, met 0,8% van het BNP. Het huidige kabinet heeft het bedrag dat het besteed aan ontwikkelingssamenwerking teruggebracht naar de minimale eis van de internationale gemeenschap van 0,7% van het BNP, en ook dat percentage staat onder druk van gedoogpartner PVV. Het is van belang dat wij als partij met een sterke traditie in de ontwikkelingssamenwerking het percentage van 0,8% van het BNP ook benoemen in onze resolutie.

Internationale rechtsorde
Een actief ontwikkelingsbeleid is belangrijk. Nederland is hierin altijd sterk geweest met aandacht voor rechtsorde en steun aan mensenrechten. Ook de econoom Amartya Sen (zie citaat aan het begin van dit commentaar) ziet hierin de ultieme vorm van ontwikkeling. Zodra een land haar inwoners vrijheid, en dus universele mensenrechten geeft, spreken we van een bevrijding uit de armoede. Vrijheid is het doel van sociaal en economisch beleid in de sociaal-democratische traditie en het meest efficiënte middel om menselijk welzijn te bereiken.

Ook wijzelf hebben belang bij een goed functionerende internationale rechtsorde. We kunnen onze bijdrage daaraan leveren door een progressieve visie op globalisering en ontwikkelingssamenwerking neer te zetten. Good governance (denk daarbij aan corruptiebestrijding) en de universele rechten van de mens, om maar twee voorbeelden te noemen, moeten stevig zijn verankerd in ons ontwikkelingsbeleid. Ook in de betrekkingen tussen Nederland en ontwikkelingslanden moeten de internationale rechtsorde en mensenrechten voortdurend naar voren worden gebracht als wezenlijk onderdeel van ontwikkeling. Op deze manier werken we aan duurzame sociale ontwikkeling in de wereld.

Referenties
(1) Amartya Sen, The idea of Justice, 2009