Mobiele werknemers willen een mobiel pensioenstelsel

Door de schuldencrisis en de euro crisis staan onze pensioenen op de tocht. Er is echter nog een veel fundamenteler issue: vrije beschikking over je eigen pensioenkapitaal. Door het ontberen daarvan kunnen we als pensioengerechtigden niets anders dan machteloos toekijken hoe onze toekomst op de bestuurstafels heen en weer wordt geschoven. Een groot deel van de burgers heeft al lang geen vertrouwen meer in de integriteit van deze bestuurders, maar men ziet geen uitweg. Bij de oprichting van het pensioenstelsel was de arbeider levenslang verbonden aan een bedrijf, logisch dus dat het pensioen een bedrijfscollectief is. Tegenwoordig heeft een werknemer naar schatting 8 tot 12 werkgevers in zijn loopbaan en dus evenzoveel pensioenbreuk. De pensioengerechtigde moet leidend worden. Een individueel pensioencollectief maakt pensioenbreuk verleden tijd.

Eigen pensioenrekening
De werknemer kiest zelf zijn pensioenfonds voor het beheer van zijn pensioengeld. Werknemers moeten bij hun aanstelling hun eigen pensioenrekeningnummer aan hun werkgever kunnen doorgeven voor de pensioenafdrachten. Net als het salaris maakt de werkgever netjes de pensioenafdrachten over, ditmaal aan de pensioenbeheerder die door de werknemer is aangewezen. De gelden worden keurig beheerd zonder dat de werknemer erbij kan, daarmee blijft de opbouw van het vermogen gegarandeerd zoals het hoort.

Verantwoord beleggen
Een heel belangrijk bijkomend voordeel is dat pensioengerechtigden hun pensioenfonds kunnen bevragen over de wijze waarop rendementen behaald worden. Dit zal het maatschappelijk verantwoord beheer van pensioengelden ten goede komen. Pensioenfondsen kunnen zich hiermee onderscheiden om klanten aan te trekken. Net als de Triodos bank kan een pensioenfonds het rendement voor haar klanten verwezenlijken door bijvoorbeeld te beleggen in projecten voor duurzame energie opwekking of micro kredieten voor kleine ondernemers in ontwikkelingslanden. Zo gebeurt er nog iets goeds met het geld terwijl het groeit. Misschien groeit het minder hard, maar dat is keuze vrijheid. Voor de snelle belegger komt er ook vast een pensioenaanbieder met de slogan. “Vraag niet hoe, maar bij ons groeit je pensioen als een raket”. Gemakshalve zwijgen we over lucratieve marken zoals de wapenhandel en andere onethische speculaties. Zwijgen is momenteel de dagelijkse realiteit. Transparante pensioenaanbieders zijn namelijk zeldzaam en bedrijven stellen zelden vragen. Omgekeerd kan het pensioenkapitaal een ongekend grote invloed hebben op het werkelijk verduurzamen van de reële economie. Gezien de omvang van het totale pensioenkapitaal, een vermogen van 723 miljard aan collectief aanvullend pensioen, is dit zelfs het grootste wapenfeit van zelfbewuste burgers die een betere toekomst willen voor zichzelf en hun kinderen.

Mobiele werknemer
We wisselen niet alleen vaker van baan, maar we worden ook steeds vaker zelfstandig werknemer. ZZP-ers hebben ook belang bij een individueel pensioen collectief. Je wordt namelijk niet als ZZP-er geboren, maar op een gegeven moment verruil je de arbeidsovereenkomst voor een inhuur contract. Werkgevers juichen deze flexibiliteit veelvuldig toe, vooral voor zichzelf natuurlijk. Voor ZZP-ers is het dan natuurlijk wel zo prettig als ze zelfstandig hun pensioenopbouw kunnen voortzetten. Nu al wordt voorzien dat de werknemer alsmaar mobieler zal worden. De recente ontslagversoepeling van het kabinet om ambtenaren eenvoudiger los te kunnen laten als krimp noodzakelijk wordt loopt in de pas met deze tendens. Vooraanstaande economen voorspellen dat de vaste baan een luxe wordt die in de toekomst alleen is weggelegd voor specialisten binnen groeisectoren. Het is dus geen aardigheidje om de pensioenen voor ZZP-ers goed te regelen, maar een bittere noodzaak om maatschappelijke ontwrichting voor de noodgedwongen moderne mobiele arbeider te voorkomen. Als werknemers en ZZP-ers hun eigen broek moeten ophouden is het wel handig als ze de broek ook zelf mogen vastpakken.

Nadelen
Het nadeel van een omvorming van het pensioenstelsel is dat het onzekerheid geeft. Werkgevers zijn gehecht aan het bindend element dat uitgaat van een collectief bedrijfspensioen. De kans op pensioenbreuk stimuleert de loyaliteit. Committent heet dat. Grote werkgevers zijn bovendien trots op hun eigen pensioenfondsen. Het is niet alleen een voorrecht om die te mogen beheren, maar het is ook met veel pijn en moeite opgezet. Het is uiteraard emotioneel om je groot geworden kindje te privatiseren tot zelfstandig nutsbedrijf. Er ontstaan ook nog eens kansen voor nieuwe toetreders. Alles bij elkaar zullen huidige spelers huiverig zijn.

Politiek
Nu de arbeiders van weleer met pensioen gaan wordt het tijd om het pensioenstelsel af te stemmen op hun opvolgers. Werknemers en ZZP-ers zullen een individueel pensioencollectief juichend tegemoet zien. Alleen als Jan met de pet – tegenwoordig Jan Modaal – het zelf moet regelen, krijgt hij het nooit voor elkaar. Ik zie kansen voor de Partij van de Arbeid. De ruimte in het politieke speelveld ligt voor de arbeiderspartij in het vertegenwoordigen van de werknemers, voorheen arbeiders. Misschien lijkt het alsof de volksvertegenwoordiger van weleer dan een beetje opschuift naar het midden, maar in feite gaat de partij gewoon met haar tijd mee. Laat deze kans niet schieten, want er zijn meer kapers op de kust die Jan Modaal graag willen helpen.