Wie zou er gründlich moeten zijn als het over het Euro begrotingspakt gaat?

De fractiewoordvoerder vindt het nodig te waarschuwen voor teutoonse Gründlichkeit die de Duitse regering tentoon zou spreiden. Hij is voor het pact, maar dan wel graag rekkelijk. Typisch Hollands zouden mijn Duitse vrienden zeggen. Ze zijn nog al wat beledigingen gewend, maar nu nog praten over teutoons? Beledigd maar zwijgend zullen ze dit aanhoren.

Toch maar even. Gründlichkeit heeft alles van doen met Verantwortung en hoort bij de waarden die een deugdzaam leven kenmerken. Ik weet het maar al te goed. Ik voel mij dan ook aangesproken door onze woordvoerder. Het pact kan wel rücksichtlos zijn en daarom in strijd komen met dezelfde waarden die Rücksichtnahme voorschrijven.

Het zou goed zijn wanneer onze fractie wat meer naar Duitse maatstaven zou redeneren om daardoor beter te begrijpen wat de gronden zijn voor de Duitse stellingname. Maar dat niet alleen. Ze zou ook met een standpunt komen dat dit pact diepgaand en principieel beoordeelt en niet gekenmerkt wordt door die typisch Hollandse rekkelijkheid. De Duitsers zien er de bedrieg’lijke meegaandheid van de marchanderende koopman in. Wil je in Duitsland enig begrip willen hebben voor je standpunt moet je toch echt een keertje gründlich worden...

Het is niet zo moeilijk om in overeenstemming met beschouwingen van bekende Duitse geleerden en commentatoren dit pact af te wijzen. Ik tref ze iedere week weer aan in de Duitse kwaliteitskranten... Het pakt en zijn voorgeschiedenis marginaliseert de parlementaire democratie (Habermas). In financieel-economische zin is het een onding door de manier waarop het de economische werkelijkheid op simplistische wijze terugbrengt tot een paar rigide begrotingscriteria en vaagheden als het gaat over de economie in zijn geheel. Hoezeer de Duitse regering door binnenlands politieke motieven wordt gedreven wordt uitvoerig uit de doeken gedaan in Die Zeit b.v.

Er zit niets Teutoons in de traditionele opstelling van de CDU/CSU-FDP coalitie. Net als hier bedrijven deze partijen binnenlandse politiek. Ze hebben moeilijkheden met hun eigen Finanzausgleich. Ook al door aanzwellende kritiek van een paar Zuid-Duitse staten die daardoor niet willen opdraaien voor de tekorten van hun broeders elders in de Bondsrepubliek. Het zijn dezelfden die vinden dat het almaar betalen voor die Zuid-Europeanen maar eens moet ophouden. De Duitsers vinden het om begrijpelijke redenen nogal frustrerend dat de rekeningen van de Eurozone vooral hun kant opkomen en willen daar paal en perk aanstellen.

Dan is er de natuurlijke grondhouding van liberalen en christendemocraten die de overheid klein willen houden in een grote private sfeer waar belangen mogen rivaliseren, zolang dat maar niet de spuigaten uitloopt. Dat heeft eerder van doen met een overheid die ordent zonder de fundamentele tekortkomingen van de private sfeer aan te pakken dan met een overheid die actief en als het nodig is fors intervenieert met inzet van publieke middelen. De kredietcrisis is voor hen dan ook een verstoring van de normaliteit, waarnaar zo snel mogelijk moet worden teruggekeerd. Natuurlijk vinden De Jager en Rutte dit prachtig. Maar wel graag rekkelijk. Wat dat betreft zijn Rutte en onze woordvoerder het met elkaar eens.

Inmiddels zitten we door deze dynamiek in een recessie. In plaats van intelligent olie en brandstof in de motor te doen, gaan we met dit pact in de hand aftappen. Dat gebeurt niet gründlich maar rücksichtlos. Daar zit niets teutoons aan. Dat is liberaal christendemocratische Wahnsinn.

Joseph Stiglitz noemt het pakt middeleeuwse aderlating waaraan de patient overlijdt na bitter lijden. Zelfs het IMF begint onrustig te worden. Wat werkelijk nodig is om de crisis te beheersen komt niet van de grond. Het is maar de vraag of de Griekse- en Portugese schulden worden gesaneerd zodat ze van de afgrond van de insolvabiliteit worden weggetrokken. Iedereen telt natuurlijk zijn knopen. Regeringen en schuldeisers doen wat dat betreft niet voor elkaar onder. Maar een patstelling en de officiële status van wanbetaling zijn mogelijk. En wat dan. Is er een plan B? Italië en Spanje hoeven voor leningen met looptijden van meer dan drie jaar (de looptijd van de ECB kredietlijn voor de banken) niet te komen. De gemeenschappelijke buffer om samen met het IMF greep te houden op de gang van zaken binnen de muntunie is er nog steeds niet. Ik zou het daar maar eens gründlich over hebben als ik de Tweede Kamer was in plaats van over dat malicieuse begrotingspact.