Linksom uit de crisis

Op dit moment zijn de onderhandelingen tussen Griekenland en zijn private schuldeisers in een impasse geraakt. De Griekse schuldencrisis gaat een nieuwe fase in. Het ontwerpverdrag dat het nationale parlementaire budgetrecht aan banden moet leggen volgens een idee dat regelrecht ontleend lijkt te zijn aan wijlen Brüning, Colijn en meer recent Thatcher (zoek maar eens op) komt binnenkort aan de orde bij de Raad van regeringsleiders.

Het ontgaat ons een beetje omdat we in de ban zijn van wateroverlast in het Noorden wegens onvoldoende investeringen en achterstallig onderhoud. Daar komt ook nog eens bij dat de koningin de aandacht trekt in een Arabische moskee. Toen ik de beelden zag, kreeg ik de indruk dat het er hard waaide en dat ze op deze voor de hand liggende manier haar hoed op het hoofd probeerde te houden. De Nederlandse koninginnen hebben iets met rare hoofddeksels. Maar het was wat anders, bleek mij later. De mooiste reactie trof ik aan in De Wereld Draait Door. Het hele gedoe had niets om het lijf.

Het viel me op dat ik in het gevolg van de koningin geen bewindslieden zag van Buitenlandse en Economische Zaken. Ook dat begrijp ik nu. Rosenthal mocht niet mee omdat hij vragen van Wilders moest beantwoorden. Sinds die minister is heeft hij de blijmoedige blik van iemand die er niet toe doet. Verhagen is bezig met een andere werkkring en Bleker zit natuurlijk in Oost-Groningen om te kijken of hij zijn schaapjes nog op het droge heeft.

Met de Grieken gaat het niet goed. De private schuldeisers weten dat ook en zitten in hun maag met de toegezegde bereidheid wat aan hun vorderingen te willen doen. Er zijn er al die dreigen met een proces wanneer ze schade ondervinden ten gevolge van het onderhandelingsresultaat. Schuldeisers die zich met behulp van credit default swaps goed hebben ingedekt, hebben geen belangstelling. Door toedoen van de ECB lijkt vooralsnog de kou bij Spanje en Italié uit de lucht. Dat neemt ook spanning weg. De wetenschap dat veel van hun vorderingen op Griekenland al zijn beland bij de ECB en het Stabiliteitsfonds- hetgeen naar meer smaakt - stimuleert ook al niet. De klap op de vuurpijl is natuurlijk dat deze exercitie niet het einde van het verhaal is. De Grieken zakken steeds verder in de modder. De Grieken staan aan het einde van deze maand weer prominent op de agenda.

De Duitsers willen dolgraag dat begrotingspact dat misleidend zou gaan over begrotingsdiscipline maar in werkelijk over een stringent financieel beleid. Ze hopen hun steeds verder oplopende muntunie rekening wat te kunnen beteugelen. Dat ligt goed bij de Duitsers die maar matig gelukkig zijn met wat er in Europa gebeurt. Maar dat is toch lange termijn.

Andere binnenlandse politieke overwegingen spelen ook een rol. Europa moet doen wat ze zelf al hebben met hun Finanzausgleich. De Länder moeten zich al houden aan normen die als twee druppels water lijken op die uit het begrotingsverdrag. Het probleem is dat ze er zich niet aanhouden met het gevolg dat sommigen een aanzienlijke schuld hebben. Bremen spant de kroon met een schuld per hoofd van de bevolking die de Griekse overtreft. Duitsland kent geen automatische sancties op te leggen door de Bondsregering. Het is nu eenmaal een democratie met een bond en financieel vrij autonome bondsstaten. Dat moet in Europa anders en dus vervolgens ook in Duitsland zelf. Zo slaat Merkel twee vliegen in één klap. Hoopt ze.

De Duitsers zitten ook in hun maag met hun nieuw verworven dominante positie. Duitsland begint trekken te vertonen van een land met internationale belangen die wel eens conflicteren en dwingen tot opmerkelijke compromissen. In Griekenland moet onder dwang van alles en nog wat gesaneerd worden. Veel daarvan is zinvol en veel ervan is het paard achter de wagen als je tenminste economisch herstel nastreeft. Er is één sector die buiten schot blijft en dat is defensie. Die mag blijven groeien. Duitsland is hofleverancier. Op de vraag hoe dit met elkaar valt te rijmen, vertelde een regeringswoordvoerder dat de Grieken in staat worden geachte binnen de afgesproken kaders hun eigen afwegingen te maken. Erg geloofwaardig klinkt dat niet.

Toch zie ik een stralend licht. SP, PvdA en Groen Links willen een werkgelegenheidsprogramma in plaats van ongenuanceerd bezuinigen. Topinkomens moeten een extra duit in de zak doen (hoera!) en verder zitten er investeringen in die “zich zelf terugverdienen”. De extra belasting zal op zijn vroegst in 2013 effect hebben en dat terugverdienen zul je op zijn best pas over enige tijd waarnemen. Dus moet er voorgefinancierd worden. Dat zul je terugzien in het financieringstekort. Ik vind het prachtig! Maar hoe je dan gelijktijdig voor het Duitse begrotingspact kunt zijn, is mij een raadsel.

Ik heb nog een mooi idee voor linkse samenwerking. Waarom geen gezamenlijk pleidooi voor een gecoördineerd begrotingsbeleid in de Europese unie, dat ruimte biedt voor een intelligent inspelen op de economische ontwikkeling en met een besluitvorming die voldoet aan voor de hand liggende democratische criteria. Dan ben je heel Europees bezig en toon je ook nog dat je in staat bent je gezond verstand te gebruiken. Dat moet toch kunnen! Het voorgestelde verdrag moet dan van tafel. Is dat erg? Welnee het stabiliseren van de muntunie staat of valt er niet mee. Wie problemen heeft zit al in de strafbank en de middelen en arrangementen die je nodig hebt om orde op zaken te stellen kunnen ook zonder dat verdrag overeengekomen worden.