In hun inleiding bij het derde S&D-nummer op rij dat in het teken staat van het Van waarde-project van de wbs, stellen Paul de Beer en Monika Sie Dhian Ho dat de Partij van de Arbeid het aan haar naam verplicht is om vraagstukken rond arbeid een centrale plaats te geven in haar politieke programma. Ze beschrijven op welke vijf pijlers een geactualiseerde visie moet steunen.
Werk zit de mensen hoog. In de tientallen open, individuele gesprekken die we voeren voor het Van waarde-project met mensen ‘die iets te winnen hebben’, staan hun arbeidsomstandigheden niet op voorhand centraal, zoals dat wel het geval was in de negentiende-eeuwse arbeidsenquêtes, in de gesprekken met arbeiders die Abram de Swaan in de jaren zeventig voerde, of de verhalen van mensen aan de rafelrand van de arbeidsmarkt die Will Tinnemans meer recent optekende. Desalniettemin gaat het in onze interviews veel - heel veel - over werk. Als bron van inkomen en als voorwaarde om belangrijke stappen in het leven te kunnen zetten, zoals het stichten van een gezin. Als manier om iets van je leven te maken en je gezien te weten, als bron van sociale contacten, of als aanleiding voor chagrijn of erger.
De PvdA heeft een traditie te verdedigen waar het om arbeid gaat. Die traditie omvat politieke antwoorden op veel van de verzuchtingen en dromen die we in onze interviews optekenen. Daarbij gaat het niet alleen om voldoende werk en een behoorlijke beloning, maar ook om bescherming en verbetering van arbeidsomstandigheden, emancipatie via arbeid, zeggenschap in ondernemingen, sociale rechten en zekerheid. De sociaal-democratie streeft er overigens ook van oudsher naar om de plaats van arbeid in te perken ten behoeve van andere activiteiten in het leven (vergelijk de strijd om de achturendag). De traditie is ook breder dan de partij: van oudsher hebben sociaal-democratische leiders
de rol van de vakbeweging in de politieke strijd benadrukt. Kort gezegd: de sociaal- democratie heeft steeds een cruciale rol gespeeld bij de verbetering van de positie van de arbeid in een kapitalistische maatschappij. Arbeid was en is de core business van de PvdA. In het licht van veranderingen en nieuwe onzekerheden rondom arbeid dient deze traditie te worden hernomen en geactualiseerd. Het gaat daarbij niet alleen om het aanpakken van specifieke problemen, maar ook om het ontwikkelen van een visie waaruit deze problemen worden waargenomen en benaderd - een visie die beginselen en beleid met elkaar in verband brengt. Dit in een krachtenveld waarin controverses over de plaats van de arbeid hoog oplaaien, en de kritiek op de richting waarin het kapitalisme zich ontwikkelt toeneemt. Als er binnen de PvdA een gemeenschappelijke visie op het hedendaagse kapitalisme en de plaats van de arbeid daarin wordt ontwikkeld, kan dat richting geven aan onze politiek.
Het gehele artikel is in de bijlage te lezen.
