JONG WBS MASTERCLASS VII

Op dinsdag 8 juni organiseert Jong WBS haar 7e Masterclass. Te gast is dhr. Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van de Sociaal- Economische Raad. Jong WBS-leden worden van harte uitgenodigd zich aan te melden.

De Nederlandse overlegeconomie verkeert in een crisis. Nog niet zo lang geleden heette het nog the Dutch miracle en keek het buitenland vol bewondering naar de polder. De Stichting van de Arbeid kreeg in 1997 een prestigieuze Duitse prijs, de Carl-Bertelsmann-Preis, vanwege de bijdrage van de sociale partners (via het 'poldermodel') aan het Nederlandse economische succes van de jaren ‘90 van de twintigste eeuw. Maar nog geen decennium later is de stemming overgeslagen. Het poldermodel wordt synoniem voor stroperigheid en achterkamertjespolitiek. Heeft de overlegeconomie in tijde van globalisering en polarisatie nog wel toekomst?

De Nederlandse overlegeconomie is ingebed in een overlegcultuur. Graag wordt dan verwezen naar het Nederlands verleden van de strijd tegen het water. Al in de twaalfde eeuw werkten adel, boeren en regenten samen in de beheersing van het water. Sommige zien hierin de eerste contouren van het poldermodel. In de Republiek der Nederlanden lijkt overleg en decentralisatie beter aan te sluiten bij de pluriforme samenleving van protestanten, katholieken, boeren en handelaren. Kortom, het poldermodel is geen model, geen blauwdruk voor de organisatie van Nederland maar eerder het resultaat van een diepgewortelde overlegcultuur met een lange geschiedenis.

Uniek aan Nederland is de tripartiete samenstelling van de overlegeconomie, dat na de oorlog in de SER haar belangrijkste orgaan krijgt. Het is de tijd van de geleide loonpolitiek om de wederopbouw van het land te bevorderen. Maar in 1963 komt er aan het centraal loonbeleid een einde. De loonmatigingen worden losgelaten en de lonen stijgen explosief. De overheid trekt zich terug als leidende partij en gaat een controlerende rol vervullen. Tegelijkertijd ontzuilt en seculariseert Nederland. De oliecrisis van de jaren zeventig zette de overheidsfinanciën onder druk, voor het eerst sinds de oorlog heeft Nederland te kampen met een economische terugval. De kritiek op de overlegeconomie zwelt aan.

In 1982 sluiten de sociale partners het Akkoord van Wassenaar. Volgens beproefd recept vinden beide sociale partners elkaar in loonmatigingen en arbeidsverkorting. De consensus keert terug in de polder, want na Wassenaar volgen andere akkoorden. In 1989 worden de verschillende akkoorden in één akkoord met elkaar verbonden in het Gemeenschappelijk Beleidskader. Toegejuicht door de sociale partners, maar bekritiseerd vanuit de politiek. Zij menen dat met het akkoord de politiek haar primaat op het gebied van sociaal- economische ontwikkeling heeft verloren.

Die kritiek leidt in 1995 nog tot het vervallen van de wettelijke adviesplicht van de SER op sociaal-economisch beleid, maar wordt al snel ingehaald door het succes van de jaren negentig. In 1992 sluit de SER ‘de moeder aller adviezen’: het ‘Convergentie en overlegeconomie’-advies. Het advies is bepalend geweest voor de succesjaren die volgden. De zeer lage werkeloosheid, hoge economische groei en gezonde staatsfinanciën tijdens de Paarse kabinetten doet de kritiek verstompen. Maar in 2000 keert de binnenlandse stemming. Pim Fortuyn spreekt van de puinhopen van paars en Nederland belandt in een economische recessie. De kritiek op de overlegeconomie lijkt fundamenteler van aard dan ooit te voren.

Tijdens de Jong WBS-Masterclass zal samen met SER-voorzitter dhr. Rinnooy Kan kritisch gekeken naar de zegeningen en kritiekpunten op de overlegeconomie in het verleden en nu. Zijn de vaste kritiek punten over de vermeende ‘stroperigheid’, gebrek aan transparantie en democratie en het uithollen van het primaat van de politiek wel terecht? En heeft de overlegeconomie in tijde van polarisatie en globalisering nog wel toekomst? Of vragen deze ontwikkelingen om een nieuwe visie op de overlegeconomie?

Wat: Masterclass ‘De toekomst van de overlegeconomie’ met dhr. Alexander Rinnooy Kan
Wanneer: dinsdag 8 juni 19:00- 21:30u
Locatie: Vergadercentrum Hoog Brabant (Utrecht CS)
Toegang: Gratis voor Jong WBS-leden
Aanmelden: info@jongwbs.nl